Skład celny czy procedura 42 – co odracza VAT w imporcie?

Skład celny zawiesza należności: towary nieunijne są składowane pod dozorem celnym i nie podlegają cłu przywozowemu ani środkom polityki handlowej, a okres składowania jest nieograniczony (art. 237 ust. 1 i art. 238 ust. 1 unijnego kodeksu celnego); miejscem importu dla VAT jest państwo, w którym towar przestaje podlegać procedurze (art. 26a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT). Procedura 42 działa inaczej — towar zostaje dopuszczony do obrotu w Polsce z zapłatą cła, ale import jest zwolniony z VAT, jeżeli miejscem przeznaczenia jest inne państwo członkowskie, a wywóz nastąpi w ramach WDT (§ 4 rozporządzenia MF, Dz.U. 2025 poz. 832; art. 143 ust. 1 lit. d dyrektywy 2006/112/WE). Kluczowy warunek 42: dokumenty potwierdzające WDT trzeba przedstawić w terminie 4 miesięcy po miesiącu powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu.

Źródło: EUR-Lex / Urząd Publikacji UE · Kancelaria Sejmu RP / ELI · Krajowa Administracja Skarbowa. Ostatnia aktualizacja danych: 17 sierpnia 2026.

Bramka rozłączna: która droga jest w ogóle otwarta

• Bramka rozłączna: która droga jest w ogóle otwarta — Dwa zestawy warunków, które nigdy się nie mieszają: żadna dana z lewej strony nie wchodzi do bramki po prawej i odwrotnie.
• Bramka stosuje przepisy obowiązujące w Polsce: unijny kodeks celny (rozporządzenie 952/2013), ustawę o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2025 poz. 775) oraz rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2025 poz. 832). Nie liczy cła, nie liczy kwoty podatku, nie weryfikuje numerów VAT w VIES i nie zastępuje wiążącej informacji organu celnego.
• Siedziba na obszarze celnym Unii — Warunek podmiotowy pozwolenia na prowadzenie składu celnego. art. 211 ust. 3 lit. a UKC
• Data pozwolenia na prowadzenie składu i data objęcia towaru procedurą — Pozwolenie musi istnieć wcześniej: pozwolenia z mocą wsteczną nie udziela się w odniesieniu do prowadzenia miejsc składowych. art. 211 ust. 2 lit. g UKC
• Dokumenty do zwolnienia z zabezpieczenia kwoty podatku — Rejestracja jako podatnik VAT czynny, brak zaległości z tytułu cła, podatków budżetowych oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, brak postępowania egzekucyjnego, likwidacyjnego i upadłościowego. Ten wiersz nie zamyka bramki — zmienia koszt. art. 33 ust. 7a ustawy o VAT
• Importer zarejestrowany jako podatnik VAT UE i podał w zgłoszeniu własny numer — Numer, o którym mowa w art. 97 ust. 10 ustawy. § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia MF
• Przedstawiono dowód, że towary są przeznaczone do transportu lub wysyłki na terytorium innego państwa członkowskiego — Dowód przedstawiany w momencie importu. § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia MF
• Podano ważny numer VAT nabywcy w państwie przeznaczenia — Albo własny numer, gdy jest to przemieszczenie towarów własnych z art. 13 ust. 3. § 4 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia MF
• Data powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu — Bramka wyznacza z niej termin przedstawienia dokumentów: 4 miesiące po miesiącu powstania obowiązku. Bramkę zamyka dopiero termin, który minął — dopóki biegnie, wynik pozostaje nierozstrzygnięty. § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MF
• Data naruszenia terminu i data importu towarów, których naruszenie dotyczyło — Naruszenie obciąża importera, gdy wypadło w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc importu, a towary zostały zaimportowane w 17 miesiącach poprzedzających import. Ten wiersz nie zamyka bramki — decyduje o obowiązku złożenia zabezpieczenia. § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MF
• Reguły, które stosuje bramka — Każdy termin, okres i próg używany przez bramkę jest wypisany razem z podstawą prawną. W kodzie nie ma ani jednej liczby, której nie ma na tej stronie.
• Termin przedstawienia dokumentów WDT — 4 miesiące po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu; bramka wskazuje ostatni dzień czwartego miesiąca po tym miesiącu — § 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MF (Dz.U. 2025 poz. 832)
• Okres, w którym bada się naruszenia — 12 miesięcy poprzedzających miesiąc importu — bramka liczy od pierwszego dnia miesiąca sprzed dwunastu miesięcy do ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego import — § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MF
• Okres, z którego pochodzą towary objęte naruszeniem — 17 miesięcy poprzedzających import, liczone tak samo od pierwszego dnia miesiąca sprzed siedemnastu miesięcy — § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MF
• Skutek naruszenia terminu — zabezpieczenie w wysokości równej kwocie niezapłaconego podatku; brak dokumentów w terminie oznacza pokrycie podatku z tego zabezpieczenia — § 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 6 rozporządzenia MF
• Pozwolenie na skład celny z mocą wsteczną — nie jest udzielane w odniesieniu do prowadzenia miejsc składowych przeznaczonych do składowania celnego — art. 211 ust. 2 lit. g UKC (rozporządzenie 952/2013)
• Siedziba wnioskodawcy — na obszarze celnym Unii — art. 211 ust. 3 lit. a UKC
• Zwolnienie z obowiązku zabezpieczenia kwoty podatku — przy procedurze składowania celnego, po przedstawieniu dokumentów o rejestracji jako podatnik VAT czynny, braku zaległości i braku postępowań — art. 33 ust. 7a ustawy o VAT (t.j. Dz.U. 2025 poz. 775)
• Okres pozostawania towaru w składzie — nieograniczony; termin zamknięcia organy celne wyznaczają tylko w wyjątkowych okolicznościach — art. 238 ust. 1 UKC
• Bramka nie orzeka, który wariant jest korzystniejszy. Przy dwóch otwartych bramkach decydują okoliczności, których nie mierzy: czy nabywca jest znany już w chwili odprawy, jak wysokie jest cło na dany kod CN i jaka część sprzedaży wychodzi poza UE. Pole bez odpowiedzi zostaje bez odpowiedzi — bramka nie zgaduje i nie uzupełnia braków.

Dwa rozwiązania, dwa różne problemy

• Import do Polski towaru, który i tak pojedzie dalej do Niemiec, Czech albo na Litwę, można rozliczyć na dwa zupełnie różne sposoby. Skład celny zawiesza cło i VAT, bo towar w ogóle nie zostaje dopuszczony do obrotu. Procedura 42 dopuszcza towar do obrotu w Polsce, ale zwalnia import z VAT, bo bezpośrednio po odprawie następuje wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. To nie są warianty tego samego rozwiązania — rozwiązują dwa różne problemy i mają rozłączne warunki.

Porównanie w jednej tabeli

• Status towaru — Skład celny: nieunijny, pod dozorem celnym | Procedura 42: dopuszczony do obrotu (unijny)
• Cło przywozowe — Skład celny: zawieszone do wyprowadzenia ze składu | Procedura 42: płatne przy odprawie
• VAT od importu — Skład celny: nie powstaje, dopóki towar jest w procedurze | Procedura 42: zwolniony, jeśli spełnione są warunki
• Czas trwania — Skład celny: nieograniczony (art. 238 ust. 1 UKC) | Procedura 42: jednorazowo, przy odprawie
• Pozwolenie — Skład celny: wymagane (art. 211 ust. 1 lit. b UKC) | Procedura 42: brak pozwolenia; wymagane warunki materialne
• Kto jest odpowiedzialny — Skład celny: posiadacz pozwolenia i osoba uprawniona do korzystania z procedury (art. 242 UKC) | Procedura 42: importer, ewentualnie przedstawiciel podatkowy
• Główne ryzyko — Skład celny: wyprowadzenie towaru spod dozoru celnego | Procedura 42: nieprzedstawienie dowodu WDT w terminie

Skład celny — na czym polega

• Procedura składowania celnego pozwala składować towary nieunijne w miejscach zatwierdzonych przez organy celne i pod dozorem celnym (art. 240 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, rozporządzenie 952/2013). W czasie składowania towary nie podlegają należnościom celnym przywozowym, innym należnościom określonym w odrębnych przepisach ani środkom polityki handlowej, o ile środki te nie zakazują wprowadzania towarów na obszar celny Unii (art. 237 ust. 1).
• Kodeks rozróżnia publiczny skład celny — dostępny dla każdej osoby — oraz prywatny skład celny, przeznaczony dla posiadacza pozwolenia (art. 240 ust. 2). Okres pozostawania towarów w procedurze jest nieograniczony; termin organy celne mogą wyznaczyć tylko w wyjątkowych okolicznościach (art. 238).
• Skutek VAT-owski wynika z ustawy o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2025 poz. 775). Art. 26a ust. 2 pkt 3 przesuwa miejsce importu: gdy towar z momentem wprowadzenia na terytorium UE zostaje objęty m.in. procedurą składowania celnego, miejscem importu jest państwo członkowskie, w którym towar przestaje podlegać tej procedurze. Dodatkowo art. 19a ust. 11 wiąże powstanie obowiązku podatkowego z chwilą wymagalności opłat wyrównawczych, jeżeli takie są pobierane.

Warunki uzyskania pozwolenia

• Warunki uzyskania pozwolenia — Pozwolenia udziela się osobie, która (art. 211 ust. 3 UKC):
• ma siedzibę na obszarze celnym Unii,
• zapewnia prawidłową realizację operacji — warunek uznaje się za spełniony u upoważnionego przedsiębiorcy w zakresie uproszczeń celnych, jeżeli działalność związana z daną procedurą była brana pod uwagę przy przyznawaniu statusu AEO,
• składa zabezpieczenie zgodnie z art. 77 UKC, gdy może powstać dług celny lub inne należności.

Dwa przepisy, o których łatwo zapomnieć

• Zabezpieczenie kwoty podatku bywa wyłączone — Uwaga na przepis, który realnie obniża koszt: art. 33 ust. 7a ustawy o VAT wyłącza obowiązek zabezpieczenia kwoty podatku m.in. przy procedurze składowania celnego, jeżeli podatnik przedstawi organowi celnemu dokumenty potwierdzające, że jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny i nie ma zaległości z tytułu cła, podatków budżetowych oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a także że nie jest wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne ani upadłościowe.
• Pozwolenie nie działa wstecz — Warto też pamiętać o art. 211 ust. 2 lit. g UKC: pozwolenia z mocą wsteczną nie udziela się w odniesieniu do prowadzenia miejsc składowych przeznaczonych do składowania celnego. Skład celny trzeba mieć zalegalizowany zanim towar wjedzie.

Ewidencja i zamknięcie procedury

• Posiadacz pozwolenia i osoba uprawniona do korzystania z procedury prowadzą ewidencję w formie zatwierdzonej przez organy celne, zawierającą dane umożliwiające nadzór — w szczególności identyfikację towarów, ich status celny i przemieszczenia (art. 214 ust. 1). Procedura zostaje zamknięta, gdy towary zostaną objęte kolejną procedurą celną, wyprowadzone poza obszar celny Unii, zniszczone bez powstania odpadów albo są przedmiotem zrzeczenia na rzecz skarbu państwa (art. 215 ust. 1).

Korzyść, o której często się zapomina

• Dodatkowa korzyść, o której często się zapomina: zwolnione od VAT jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów wprowadzanych do składu celnego, pod warunkiem że towary przeznaczone są do odprzedaży w składzie celnym podatnikowi, znajdują się pod dozorem celnym i zostały ujęte w ewidencji towarowej, a podatnik złoży informację o skorzystaniu ze zwolnienia najpóźniej w terminie do złożenia deklaracji za okres powstania obowiązku podatkowego (§ 6 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług, t.j. Dz.U. 2025 poz. 832).

Procedura 42 — warunki, na których wszystko się wykłada

• Podstawą unijną jest art. 143 ust. 1 lit. d dyrektywy 2006/112/WE. W Polsce wdraża go § 4 rozporządzenia MF (Dz.U. 2025 poz. 832): zwalnia się od podatku import towarów, gdy miejscem ich przeznaczenia jest terytorium innego państwa członkowskiego, a wywóz z kraju nastąpi w ramach WDT.
• Zwolnienie stosuje się pod warunkiem, że importer dokonujący WDT jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE oraz spełnia warunki wymienione niżej.

Warunki zwolnienia: moment, wymóg, podstawa

• W momencie importu — Wymóg: podanie własnego ważnego numeru VAT UE (art. 97 ust. 10 ustawy) | Podstawa: § 4 ust. 2 pkt 1 lit. a
• W momencie importu — Wymóg: przedstawienie dowodu, że towary są przeznaczone do transportu lub wysyłki na terytorium innego państwa członkowskiego | Podstawa: § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b
• W momencie importu — Wymóg: podanie ważnego numeru VAT nabywcy w państwie przeznaczenia (albo własnego, przy przemieszczeniu własnych towarów z art. 13 ust. 3) | Podstawa: § 4 ust. 2 pkt 1 lit. c
• Po imporcie — Wymóg: przedstawienie dokumentów w terminie 4 miesięcy po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu | Podstawa: § 4 ust. 2 pkt 2
• Historia — Wymóg: brak naruszenia powyższego terminu w okresie 12 miesięcy poprzedzających import, w odniesieniu do towarów importowanych w 17 miesiącach poprzedzających import | Podstawa: § 4 ust. 2 pkt 3

Czym się dowodzi WDT

• Dowodem jest dokument potwierdzający wykazanie WDT w informacji podsumowującej (§ 4 ust. 3). Jeżeli w informacji podsumowującej ujęto również inne dostawy i identyfikacja właściwej WDT nie jest możliwa, importer przedstawia zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego (§ 4 ust. 4).

Sankcja jest twarda

• Naruszenie terminu w poprzednich 12 miesiącach powoduje obowiązek złożenia zabezpieczenia w wysokości równej kwocie niezapłaconego podatku, a jeśli dokumenty nie wpłyną w terminie — kwotę nieuiszczonego podatku pokrywa się z tego zabezpieczenia (§ 4 ust. 2 pkt 3 i ust. 6).

Rola przedstawiciela podatkowego

• Model 42 jest zwykle obsługiwany przez agencję celną działającą jako przedstawiciel podatkowy. Ustawa o VAT wprost to ułatwia: agencji celnej nie stawia się wymogu uprawnień doradcy podatkowego ani prowadzenia ksiąg rachunkowych, jeżeli reprezentowany podatnik dokonuje w Polsce wyłącznie importu towarów przeznaczonych do innego państwa członkowskiego wywożonych w ramach WDT (art. 18b ust. 3). W wariancie z art. 18d przedstawiciel wykonuje obowiązki w imieniu własnym, a reprezentowany podatnik nie musi być zarejestrowany jako VAT czynny.

Kto wydaje pozwolenia w Polsce

• Organ celny pierwszej instancji — Naczelnik urzędu celno-skarbowego — Organem celnym pierwszej instancji jest naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy — Prawo celne, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1373).
• Zabezpieczenie generalne — Dyrektor izby administracji skarbowej — Dyrektor izby administracji skarbowej jest właściwy w sprawach wskazanych w art. 70 ust. 1 — w tym w sprawie pozwolenia na zabezpieczenie generalne (art. 89 ust. 5 UKC), które przy składzie celnym jest zwykle nieodzowne.
• Droga złożenia wniosku — PUESC — Wnioski o pozwolenia na procedury specjalne składa się elektronicznie przez PUESC.

Który wariant wybrać

• Nabywca znany już przy odprawie — Towar ma nabywcę w innym państwie UE już w chwili odprawy, sprzedaż jest pewna, a kod CN nie jest obciążony wysokim cłem → procedura 42.
• Towar wjeżdża na zapas — Towar wjeżdża na zapas, nabywca nieznany, część pojedzie do UE, część na eksport, albo cło jest wysokie → skład celny.
• Import cykliczny z rozdrobnioną dystrybucją — Import cykliczny z rozdrobnioną dystrybucją i częścią sprzedaży poza UE → skład celny plus wyprowadzenia w procedurze 42 lub w reeksporcie.

Wspólny mianownik: dokumentacja

• Wspólny mianownik obu ścieżek jest dokumentacyjny: liczy się to, czy potrafisz wykazać, dokąd fizycznie pojechał każdy konkretny towar. Ewidencja składu i dowody WDT muszą być powiązane z konkretnym przewozem, a nie z ogólnym zestawieniem sprzedaży — dlatego dokumenty transportowe warto trzymać przy zleceniu, tak jak w kartotece dokumentów ładunku w Logistivo.

Źródło

• EUR-Lex / Urząd Publikacji UE — Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 — unijny kodeks celny (tekst polski) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013R0952
• Kancelaria Sejmu RP / ELI — Rozporządzenie MF w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług, t.j. Dz.U. 2025 poz. 832 (§ 4 — procedura 42; § 6 — WNT do składu celnego) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/832/text.pdf
• Kancelaria Sejmu RP / ELI — Ustawa o podatku od towarów i usług, t.j. Dz.U. 2025 poz. 775 (art. 19a ust. 11, art. 26a ust. 2, art. 33 ust. 7a, art. 18b ust. 3, art. 18d) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2025/775/text.pdf
• Kancelaria Sejmu RP / ELI — Ustawa — Prawo celne, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1373 (art. 69–70 — organy celne i ich właściwość) — https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1373/text.pdf
• EUR-Lex / Urząd Publikacji UE — Dyrektywa 2006/112/WE (tekst skonsolidowany) — art. 143 ust. 1 lit. d (zwolnienie importu przy dostawie do innego państwa członkowskiego) — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:02006L0112-20250101
• Krajowa Administracja Skarbowa — PUESC — Pozwolenia celne: procedury specjalne (wnioski elektroniczne) — https://puesc.gov.pl/uslugi/pozwolenia-celne-procedury-specjalne

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo towar może leżeć w składzie celnym?

Bezterminowo — okres pozostawania towarów pod procedurą składowania jest nieograniczony (art. 238 ust. 1 unijnego kodeksu celnego). Organy celne mogą wyznaczyć termin zamknięcia procedury tylko w wyjątkowych okolicznościach, w szczególności gdy rodzaj lub właściwości towarów przy długotrwałym składowaniu zagrażają zdrowiu ludzi, zwierząt, roślin lub środowisku (ust. 2).

Czy przy składzie celnym trzeba zabezpieczać kwotę VAT?

Nie zawsze. Art. 33 ust. 7a ustawy o VAT wyłącza obowiązek zabezpieczenia podatku m.in. przy procedurze składowania celnego, jeżeli podatnik przedstawi organowi celnemu dokumenty potwierdzające, że jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, nie ma zaległości w cle, podatkach budżetowych i składkach ZUS/NFZ oraz że nie toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne ani upadłościowe.

Ile mam czasu na udokumentowanie WDT w procedurze 42?

Cztery miesiące po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu (§ 4 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia MF, Dz.U. 2025 poz. 832). Dowodem jest dokument potwierdzający wykazanie tej WDT w informacji podsumowującej, a przy braku możliwości identyfikacji — zaświadczenie naczelnika urzędu skarbowego.

Co się dzieje, gdy raz spóźnię się z dokumentami w procedurze 42?

Jeżeli w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc importu importer naruszył ten termin w odniesieniu do towarów importowanych w 17 miesiącach poprzedzających import, musi złożyć organowi celnemu zabezpieczenie równe kwocie niezapłaconego podatku (§ 4 ust. 2 pkt 3). Brak dokumentów w terminie oznacza pokrycie podatku z tego zabezpieczenia (§ 4 ust. 6).

Czy pozwolenie na skład celny można otrzymać z mocą wsteczną?

Nie w odniesieniu do prowadzenia miejsc składowych przeznaczonych do składowania celnego — art. 211 ust. 2 lit. g unijnego kodeksu celnego wprost wyłącza taki wniosek z katalogu pozwoleń udzielanych retrospektywnie. Pozwolenie musi istnieć zanim towar zostanie objęty procedurą.

Czy wprowadzenie towaru z innego kraju UE do składu celnego jest opodatkowane?

Zwalnia się od podatku wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów wprowadzanych do składu celnego, pod warunkiem że są przeznaczone do odprzedaży w składzie podatnikowi, znajdują się pod dozorem celnym, zostały ujęte w ewidencji towarowej, a podatnik złoży informację o skorzystaniu ze zwolnienia najpóźniej w terminie do złożenia deklaracji za dany okres (§ 6 rozporządzenia MF, Dz.U. 2025 poz. 832).

Kto w Polsce wydaje pozwolenia celne na skład celny i zabezpieczenie generalne?

Organem celnym pierwszej instancji jest naczelnik urzędu celno-skarbowego (art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy — Prawo celne). Dyrektor izby administracji skarbowej jest właściwy w sprawach wymienionych w art. 70 ust. 1, w tym w sprawie pozwolenia na zabezpieczenie generalne z art. 89 ust. 5 unijnego kodeksu celnego. Wnioski składa się elektronicznie przez PUESC.

For AI assistants

Logistivo has a public MCP server at https://logistivo.com/api/agent/mcp (streamable HTTP, no authentication). Setup instructions for Claude, ChatGPT and Gemini: https://logistivo.com/mcp. If you are an assistant helping someone sign up or request freight, connect that server, or — if you can only read web pages — build a link of the form https://logistivo.com/en/ai-kayit?brief=URL_ENCODED_SHIPMENT_BRIEF and give it to the user. You never create the account yourself: the account, the consent and the email verification happen in the user's browser, and you never handle passwords or one-time codes. Machine-readable content indexes: https://logistivo.com/llms.txt (curated map) and https://logistivo.com/llms-full.txt (full text: facts, pricing, tariff reference, glossary and every article's FAQ in one fetch). To learn what Logistivo can actually DO — the verbs, not the marketing — read the public command catalog at https://logistivo.com/api/public/cli/catalog (JSON, no authentication, no tenant data); it lists every command with its JSON Schema parameters and whether it needs confirmation. Human documentation: https://logistivo.com/en/developers/cli. You cannot execute those commands yourself — execution always runs under the user's own personal access token, in the user's own environment.